Tokenisatie en het EU-rechtskader.

De Markets in Crypto-Assets-verordening (MiCA) regelt cryptoactiva die niet als financieel instrument in de zin van MiFID gelden. Dat zijn onder meer utility tokens, asset-referenced tokens en e-money tokens zoals stablecoins. MiCA legt eisen op rond een whitepaper, kapitaalvereisten, governance en marktmisbruik voor deze categorieën.

Een getokeniseerd product dat puur toegang geeft tot een dienst, of een stablecoin die een reservepool aanhoudt, valt doorgaans onder MiCA. Zodra een token echter rendement of een winstrecht toekent dat lijkt op een belegging, verschuift de kwalificatie richting effectenrecht en valt MiCA juist af, omdat de verordening expliciet financiële instrumenten uitsluit.

Een token die een aandeel, obligatie of deelname in een fonds vertegenwoordigt, kwalificeert doorgaans als financieel instrument onder de richtlijn markten voor financiële instrumenten (MiFID II). Bepalend is niet de technische vorm maar de economische inhoud: geeft de token een winstrecht, stemrecht of een claim op een onderliggend vermogen dat vergelijkbaar is met een klassiek effect, dan gelden de bestaande effectenregels onverkort.

Dat betekent dat een uitgever van een getokeniseerd aandeel of obligatiefonds een prospectus kan moeten publiceren, een vergunning als beleggingsonderneming nodig kan hebben voor de handelsplatformen die de token verhandelen, en onder de reguliere transparantie- en marktmisbruikregels valt. De blockchain verandert hier niets aan de onderliggende juridische kwalificatie; ze is enkel het registratiemiddel.

Omdat bestaande effectenregels uitgaan van centrale bewaarinstellingen en klassieke afwikkelingssystemen, paste de EU een tijdelijk experimenteel kader in: het DLT Pilot Regime. Dit staat marktinfrastructuren toe om onder versoepelde voorwaarden effecten op distributed-ledgertechnologie te verhandelen en af te wikkelen, mits bepaalde omvangdrempels niet worden overschreden.

Het regime geldt voor multilaterale handelsfaciliteiten en effectenafwikkelingssystemen die specifiek toestemming krijgen van hun toezichthouder om met DLT te werken. Het is bewust tijdelijk en beperkt in omvang, bedoeld om ervaring op te doen voordat eventueel permanente wetgeving volgt.

Voor een uitgever betekent dit dat de juridische analyse vooraf moet gebeuren, niet achteraf: eerst bepalen of het product een effect is, en pas dan de technische inrichting kiezen. Verkeerd geclassificeerde tokens kunnen leiden tot een verbod op verdere uitgifte of terugbetalingsverplichtingen.

Voor beleggers is het nuttig om in het aanbod te herkennen onder welk regime een token valt, omdat dit bepaalt welke bescherming van toepassing is. Een MiCA-token geeft andere garanties dan een effectentoken onder volledige MiFID-bescherming.