Tokenisatie in België en Nederland.

In België houdt de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) toezicht op de uitgifte en distributie van financiële instrumenten, inclusief effectentokens die onder MiFID vallen, en op cryptoactiva onder MiCA sinds die verordening van kracht werd. De FSMA publiceert regelmatig waarschuwingen over aanbieders die zich buiten het toezicht houden of onduidelijk zijn over de juridische status van hun token.

Voor een Belgische belegger betekent dit dat een gereguleerd aanbod van een getokeniseerd effect via een vergunninghoudende beleggingsonderneming of kredietinstelling moet lopen, met de bijbehorende prospectusplicht wanneer die van toepassing is. Aanbieders die alleen in het buitenland een vergunning hebben, mogen niet zomaar actief in België werven zonder aan de lokale regels te voldoen.

In Nederland verdelen de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) het toezicht: de AFM richt zich op gedragstoezicht en de vraag of een token onder effectenrecht of MiCA valt, terwijl DNB toezicht houdt op prudentiële aspecten bij instellingen met een bankvergunning die zelf tokens uitgeven of bewaren. Voor cryptodienstverleners geldt sinds MiCA een vergunningplicht bij de AFM voor bepaalde diensten en bij DNB voor andere.

De AFM heeft in het verleden herhaaldelijk gewezen op het risico dat particuliere beleggers de juridische status van een getokeniseerd product verkeerd inschatten, vooral wanneer marketing de indruk wekt dat het om een gewaarborgd spaarproduct gaat terwijl het feitelijk een beleggingsproduct met risico is.

In Nederland vallen getokeniseerde beleggingen doorgaans onder box 3, waarbij niet het werkelijke rendement maar een forfaitair rendement op het vermogen wordt belast, tenzij de regels rond werkelijk rendement van toepassing worden verklaard. De juridische kwalificatie van een token als effect verandert daaraan in beginsel niets: het gaat om de economische aard van het vermogensbestanddeel, niet om de technische vorm.

In België is de fiscale behandeling van meerwaarden op beleggingen doorgaans gunstiger voor een particuliere belegger die niet beroepsmatig handelt, met uitzondering van roerende voorheffing op uitgekeerde inkomsten zoals rente of dividend. Ook hier telt de onderliggende economische aard van het getokeniseerde product, niet de blockchaintechnologie zelf, voor de fiscale kwalificatie.

In beide landen is het raadzaam om bij een getokeniseerd product de documentatie te bewaren waaruit blijkt wat het token juridisch vertegenwoordigt, aangezien dit bij een aangifte of controle relevant kan zijn.

In beide landen zijn tot dusver vooral instellingen en professionele partijen actief met tokenisatie, bijvoorbeeld via pilots binnen het DLT Pilot Regime of via getokeniseerde fondsstructuren voor institutionele klanten. Retailtoegang tot getokeniseerde effecten blijft beperkt en verloopt doorgaans via een beperkt aantal gereguleerde platformen.

Voor een particuliere belegger in België of Nederland betekent dit dat het aanbod nog relatief smal is vergeleken met klassieke beleggingsproducten, en dat zorgvuldige controle van de vergunning en de juridische structuur van een aanbieder minstens zo belangrijk is als bij een klassiek beleggingsproduct.