CBDC's en de digitale euro wereldwijd.

Het geld op een gewone betaalrekening is een vordering op een commerciële bank, niet rechtstreeks op de centrale bank. Bij een faillissement van die bank valt dat geld in beginsel onder een depositogarantiestelsel tot een bepaald bedrag, maar het blijft juridisch een schuld van de bank aan de rekeninghouder. Een CBDC daarentegen zou een directe vordering op de centrale bank zelf zijn, vergelijkbaar met contant geld maar dan digitaal.

Dat verschil is vooral relevant in tijden van financiële stress: geld op een centralebankrekening kan in theorie niet 'omvallen' zoals een commerciële bank dat kan. Tegelijk brengt dit risico's met zich mee voor het bankwezen als geheel, omdat spaarders bij twijfel over hun bank massaal naar een CBDC zouden kunnen overstappen, wat de financiering van banken onder druk kan zetten.

Om dat risico te beperken, overwegen de meeste centrale banken, waaronder de ECB, om een limiet in te stellen op het bedrag dat een individu in CBDC mag aanhouden, zodat het vooral een betaalmiddel blijft en niet als spaarvehikel gaat functioneren.

De ECB doorloopt sinds enkele jaren een voorbereidingsfase voor de digitale euro, waarin technische keuzes, privacywaarborgen en de rol van banken en betaaldienstverleners worden uitgewerkt. Een definitieve beslissing om de digitale euro daadwerkelijk uit te geven, hangt mede af van goedkeuring door het Europees Parlement en de Raad, wat het traject een politiek karakter geeft naast het technische werk.

Een belangrijk uitgangspunt bij het ontwerp is dat de digitale euro naast contant geld zou bestaan, niet in de plaats daarvan. De ECB benadrukt dat contant geld beschikbaar blijft voor wie dat wenst, en dat de digitale euro vooral bedoeld is om Europa minder afhankelijk te maken van niet-Europese betaalinfrastructuur.

Buiten de EU lopen de ontwikkelingen sterk uiteen. China heeft met de digitale yuan een van de verst gevorderde CBDC-programma's, met pilots in tal van steden en gebruik bij een breed scala aan alledaagse betalingen, al blijft de landelijke uitrol geleidelijk. Andere landen, vooral in delen van Afrika en het Caribisch gebied, hebben al een CBDC daadwerkelijk gelanceerd, vaak met als doel financiële inclusie te vergroten in gebieden met beperkte bankinfrastructuur.

De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk bevinden zich meer in een onderzoeksfase, met aanzienlijke publieke discussie over privacy en de rol van de overheid in het betalingsverkeer, wat de voortgang daar trager maakt dan in sommige andere regio's.

Een CBDC is fundamenteel anders dan bitcoin of andere cryptomunten, omdat een CBDC centraal wordt uitgegeven en beheerd door een centrale bank, terwijl de meeste cryptomunten juist zijn ontworpen om zonder centrale uitgevende partij te functioneren. Een CBDC deelt met crypto vooral de digitale, op ledger-achtige techniek gebaseerde vorm, maar niet de onderliggende filosofie van decentralisatie.

Ten opzichte van stablecoins is het verschil dat een stablecoin wordt uitgegeven door een privaat bedrijf dat reserves aanhoudt om de waarde te ondersteunen, terwijl een CBDC een directe overheidsclaim is zonder tussenkomst van een private uitgever. Sommige beleidsmakers zien een CBDC ook als een manier om de groei van privaat uitgegeven stablecoins in het betalingsverkeer te beperken.