Crypto aangeven in box 3 in Nederland.

De Belastingdienst behandelt cryptovaluta in de regel als een vermogensbestanddeel, vergelijkbaar met spaargeld, aandelen of een tweede woning die niet je hoofdverblijf is. Voor de meeste particulieren die crypto aanhouden als belegging, betekent dit dat de waarde ervan wordt meegeteld in de grondslag van box 3, samen met bankspaartegoeden, beleggingen en eventuele schulden.

Dit ligt anders wanneer iemand crypto bedrijfsmatig verhandelt op een manier die de omvang van normaal actief vermogensbeheer te boven gaat; in dat geval kan sprake zijn van resultaat uit overige werkzaamheden of zelfs winst uit onderneming, met andere fiscale gevolgen. Voor de doorsnee particuliere hodler of occasionele handelaar is box 3 echter het uitgangspunt.

Box 3 werkt met een peildatum van 1 januari van het belastingjaar. Op die datum wordt de waarde van al je vermogen, dus ook je crypto, vastgesteld in euro's tegen de op dat moment geldende marktwaarde. Wat er in de rest van het jaar met de koers gebeurt, telt in beginsel niet mee voor dat belastingjaar; een koersstijging in maart of een crash in november verandert niets aan de waarde die op 1 januari is vastgesteld.

Voor de waardering gebruik je doorgaans de koers op een erkende beurs of een gemiddelde daarvan, omgerekend naar euro. Bij meerdere wallets of accounts op verschillende platforms tel je de waarde van alle bezittingen samen op tegen de koers op de peildatum, inclusief tokens die je zelf bewaart in een hardware wallet of software wallet.

Een veelvoorkomend misverstand is dat box 3 belasting heft over de winst die je met crypto hebt gemaakt. Dat is niet zo: het systeem gaat uit van een forfaitair, dus verondersteld, rendement over de waarde van je vermogen, verdeeld over categorieën zoals banktegoeden, overige bezittingen en schulden. Crypto valt doorgaans in de categorie 'overige bezittingen', waarvoor doorgaans een hoger forfaitair rendementspercentage geldt dan voor spaargeld.

Na de bekende kerstarresten van de Hoge Raad is het systeem aangepast en kunnen belastingplichtigen in bepaalde gevallen aanspraak maken op belastingheffing over het werkelijke rendement, als dat lager uitvalt dan het forfaitaire bedrag. Of en hoe dit voor jouw situatie geldt, hangt af van de regels die voor het specifieke belastingjaar van toepassing zijn; dit verandert regelmatig en is een van de redenen om de actuele stand bij de Belastingdienst of een adviseur te checken.

Box 3 kent een heffingsvrij vermogen: pas boven een bepaald drempelbedrag per persoon (het dubbele voor fiscale partners) wordt daadwerkelijk belasting geheven. Crypto telt mee bij het bepalen of je boven die drempel uitkomt, samen met spaargeld, beleggingen en tweede woningen, verminderd met eventuele schulden zoals een studieschuld of consumptief krediet.

Voor mensen met een bescheiden cryptoportefeuille kan het dus zijn dat er, samen met de rest van het vermogen, per saldo geen box 3-heffing verschuldigd is. Voor grotere posities is het aan te raden vroeg in het jaar al een inschatting te maken van de verwachte heffing, zodat er geen verrassingen zijn bij het invullen van de aangifte.

Een terugkerende fout is het vergeten van tokens die op minder bekende platforms of in oude wallets staan, vooral na een langere periode van inactiviteit. Ook worden staking-rewards, airdrops en tokens die via een DeFi-protocol zijn verdiend soms over het hoofd gezien, terwijl deze wel meetellen in de vermogenspositie op de peildatum.

Een andere valkuil is het door elkaar halen van de waarde in de oorspronkelijke cryptovaluta en de waarde in euro's op de peildatum; de aangifte vraagt om de eurowaarde, niet om het aantal munten. Een zorgvuldige, goed gedocumenteerde administratie voorkomt discussies met de Belastingdienst achteraf.