Orders en koersen lezen.

Een orderboek toont alle openstaande koop- en verkooporders voor een bepaald handelspaar, gerangschikt op prijs. Aan de ene kant staan de koopvraag (bids), aan de andere kant het verkoopaanbod (asks of offers). Elke regel toont een prijs en de hoeveelheid die op dat prijsniveau te koop of te koop gevraagd wordt.

Bovenaan de koopvraag staat de hoogste prijs die iemand op dit moment bereid is te betalen, en onderaan het verkoopaanbod staat de laagste prijs waartegen iemand wil verkopen. Deze twee prijzen liggen meestal dicht bij elkaar, maar zijn zelden exact gelijk. Het verschil daartussen heet de spread.

De spread is het verschil tussen de hoogste biedprijs en de laagste vraagprijs op een bepaald moment. Een kleine spread wijst doorgaans op een liquide markt met veel handelsactiviteit, terwijl een grote spread duidt op minder liquiditeit of meer onzekerheid bij marktdeelnemers.

De spread fungeert in de praktijk als een impliciete kostenpost: wie direct koopt tegen de vraagprijs en direct weer verkoopt tegen de biedprijs, verliest het verschil, zelfs zonder dat de onderliggende koers is veranderd. Bij grote, veelgehandelde paren zoals bitcoin tegen euro is de spread doorgaans klein; bij kleinere of minder liquide tokens kan deze aanzienlijk groter zijn.

Een marktorder wordt vrijwel onmiddellijk uitgevoerd tegen de op dat moment beste beschikbare prijs in het orderboek. Bij een koopmarktorder wordt de order gematcht met het goedkoopste verkoopaanbod, bij een verkoopmarktorder met het hoogste koopbod. Het voordeel is snelheid en zekerheid van uitvoering; het nadeel is dat je geen controle hebt over de exacte prijs.

Bij een groot orderbedrag ten opzichte van de beschikbare liquiditeit op dat prijsniveau, kan een marktorder meerdere prijsniveaus 'opeten', waardoor de gemiddelde uitvoeringsprijs afwijkt van de eerst zichtbare prijs. Dit effect heet prijsimpact en wordt uitgebreider behandeld in de gids over slippage en prijsimpact.

Een limietorder laat je zelf een prijs instellen waartegen je wilt kopen of verkopen. De order wordt pas uitgevoerd zodra de markt die prijs bereikt (of gunstiger), en blijft anders openstaan in het orderboek totdat deze wordt uitgevoerd of geannuleerd. Het voordeel is prijszekerheid; het nadeel is dat de order mogelijk nooit wordt uitgevoerd als de markt de ingestelde prijs niet bereikt.

Limietorders die nog niet zijn uitgevoerd, voegen liquiditeit toe aan het orderboek, wat de reden is waarom veel platforms hiervoor een lager tarief rekenen dan voor marktorders. Deze lagere kosten kunnen op termijn opwegen tegen de onzekerheid over of en wanneer de order wordt uitgevoerd.

Naast markt- en limietorders bieden veel platforms aanvullende ordertypes. Een stop-order wordt pas actief zodra de koers een bepaald niveau bereikt, en verandert dan doorgaans in een markt- of limietorder. Dit wordt vaak gebruikt om verlies te beperken of om in te stappen zodra een koers een bepaalde drempel doorbreekt.

Sommige platforms bieden ook een 'post-only'-optie aan, die een order alleen accepteert als deze niet direct wordt uitgevoerd (en dus liquiditeit toevoegt), en een 'immediate-or-cancel'-optie, die het uitgevoerde deel direct afhandelt en de rest annuleert in plaats van in het orderboek te laten staan.

De meest gebruikte grafiekvorm voor cryptokoersen is de candlestick-grafiek, waarbij elke 'kaars' de open-, hoogste, laagste en slotprijs weergeeft binnen een gekozen tijdvak, bijvoorbeeld één uur of één dag. Een groene of witte kaars geeft doorgaans aan dat de slotprijs hoger lag dan de openingsprijs binnen dat tijdvak, en een rode of zwarte kaars het omgekeerde.

Het aanpassen van het tijdvak verandert het detailniveau: een kort tijdvak van enkele minuten toont kortetermijnschommelingen, terwijl een dagelijks of wekelijks tijdvak een breder beeld geeft van de trend over langere tijd. Onder de grafiek tonen platforms vaak ook het handelsvolume, wat een indicatie geeft van hoeveel activiteit er in dat tijdvak plaatsvond.