Erfenis & schenking
ETF's en effecten erven
Een effectenrekening is het makkelijkste deel van een nalatenschap: er is een tegenpartij, er is een administratie en er is een audit trail. Toch loopt het regelmatig vast op waardering, op verdeling tussen erfgenamen en op brokers die in een ander land geregistreerd staan.
Wat er gebeurt bij overlijden
Zodra de broker het overlijden vaststelt, wordt de rekening geblokkeerd voor opnames en meestal ook voor nieuwe aankopen. Bestaande posities blijven gewoon in de markt staan — de koers loopt dus door terwijl de papieren rondgaan.
Erfgenamen leveren een verklaring van erfrecht (NL) of akte van erfopvolging (BE) aan, plus identificatie. Daarna kan de rekening worden overgedragen aan één erfgenaam, gesplitst over meerdere rekeningen, of verkocht met uitkering in geld.
Overdracht in natura — de ETF's verhuizen naar de rekening van de erfgenaam — is meestal fiscaal en kostentechnisch gunstiger dan verkopen en opnieuw kopen. Vraag er expliciet naar, want brokers bieden standaard vaak de verkoopvariant aan.
- Rekening wordt geblokkeerd, koersrisico blijft lopen
- Overdracht in natura is meestal beter dan verkopen
- Buitenlandse broker = langere doorlooptijd
Waardering en belasting
Voor de erfbelasting telt de waarde op de overlijdensdatum. Bij ETF's is dat de slotkoers van die dag, of van de eerstvolgende handelsdag als de markt gesloten was. Bewaar de afschriften van de broker: dat is het eenvoudigste bewijs.
In Nederland loopt vermogen daarna in box 3 mee bij de erfgenaam vanaf het moment van verkrijging. In België is er geen vermogensbelasting op de portefeuille, maar wel successierechten en, bij latere verkoop, mogelijk de meerwaardebelasting die sinds 2026 op financiële activa geldt.
Let op dividendlekken bij Amerikaanse fondsen en op nalatenschappen met Amerikaanse activa boven de drempel: een direct in de VS aangehouden positie kan onder de Amerikaanse estate tax vallen. Europese UCITS-ETF's voorkomen dat probleem grotendeels.
Stappen na overlijden
| Stap | Wie | Doorlooptijd |
|---|---|---|
| Melden bij de broker | Erfgenaam of notaris | Direct |
| Verklaring van erfrecht | Notaris | 2–6 weken |
| Waardering per overlijdensdatum | Broker levert overzicht | Enkele dagen |
| Overdracht of verkoop | Broker | 1–8 weken |
Verdelen zonder ruzie
Een portefeuille is zelden netjes deelbaar. Drie erfgenamen en 41 aandelen van een ETF betekent dat er iets verkocht of verrekend moet worden. Spreek vooraf af of jullie in stukken of in euro's verdelen.
Bij grote koersschommelingen tussen overlijden en verdeling ontstaat discussie over wie het verschil draagt. De schone oplossing: verdeel in stukken, niet in bedragen, zodat iedereen hetzelfde koersrisico loopt.
Leg in je testament vast of je portefeuille bedoeld is om vast te houden of om te verkopen. Erfgenamen met verschillende risicobereidheid komen er anders zelden samen uit.
Veelgestelde vragen
Moeten de ETF's verkocht worden?
Nee. Overdracht in natura naar de erfgenamen kan bijna altijd en bespaart transactiekosten en spreadverlies.
Wat als de broker in het buitenland zit?
Het kan, maar reken op vertalingen, apostilles en langere doorlooptijden. Documenteer daarom vooraf bij welke partijen je rekeningen hebt.
Telt de portefeuille mee in box 3 bij de erfgenaam?
Ja, vanaf de verkrijging. De peildatumsystematiek bepaalt hoeveel er in het eerste jaar meetelt.
Lees ook
Crypto nalaten
Zonder plan verdwijnt crypto met de sleutels. Zo leg je toegang, bewijs en waardering vast zodat je erfgenamen er echt bij kunnen.
Goud en zilver nalaten
Fysiek edelmetaal erft anders dan een rekening: zonder aankoopbewijs en vindplaats ontstaat discussie met erfgenamen én met de fiscus.
Schenken bij leven
Schenken verlaagt later de erfbelasting, maar bij beleggingen komen waardering, bewijs en overdrachtsmoment nauw. Zo doe je het aantoonbaar goed.