The Law (La Loi)
Frédéric Bastiat
Wat gebeurt er wanneer de wet zelf het instrument van plundering wordt? Bastiat schreef het in het jaar van zijn dood en het leest als commentaar op vandaag.
Codex
Block #9 gaat niet over koersen alleen. Deze pagina verzamelt de teksten waarop dit alles rust: de whitepapers van de belangrijkste protocollen, de manifesten van de mensen die privacy als recht zagen, en de boeken over geld, macht en vrijheid. Alles verwijst naar de originele bron, lees zelf, geloof ons niet op ons woord.
Whitepapers
9
Originele protocollen
Manifesten & essays
8
Cypherpunk tot Bastiat
Boeken
13
Geld, staat en netwerken
Oudste tekst
1850
De lijn loopt verder terug dan crypto
Het standpunt achter deze redactie, in het kort
Geld is de infrastructuur van je leven. Wie het uitgeeft, bepaalt wat het waard is; wie de betaalrails beheert, bepaalt wat je mag kopen en aan wie. Dat was eeuwenlang een abstracte discussie. Sinds betalen digitaal is, is het een praktische: een rekening kan worden bevroren, een transactie geweigerd, een bedrag geprogrammeerd met een vervaldatum of een bestedingsvoorwaarde.
Wij zijn niet tegen banken, niet tegen overheden en niet tegen regels. Wij zijn tegen de gedachte dat je toestemming nodig hebt om te bezitten, te sparen en te betalen. Een systeem waarin één partij de knop heeft, is een systeem waarin vrijheid een gunst is. Open protocollen draaien dat om: de regels staan in code die iedereen kan lezen, en niemand kan ze eenzijdig veranderen.
Daarom publiceren we koersen én context, kritiek én uitleg. Bitcoin is geen belegging waar we u toe aanzetten en zelfbewaring is geen belofte van winst. Het is een keuze over wie de sleutel heeft. Iedereen mag vrij zijn, en vrijheid begint bij begrijpen hoe het geldsysteem in elkaar zit.
30 teksten · chronologisch · laatst nagekeken op 17 augustus 2026
Frédéric Bastiat
Wat gebeurt er wanneer de wet zelf het instrument van plundering wordt? Bastiat schreef het in het jaar van zijn dood en het leest als commentaar op vandaag.
Friedrich A. Hayek
Hayeks waarschuwing dat centrale planning, ook met goede bedoelingen, de vrijheid opeet. Geschreven tijdens de oorlog, en de reden dat wij «het systeem dat we niet willen» kunnen benoemen.
Friedrich A. Hayek
Waarom niemand, geen minister, geen algoritme, genoeg weet om een economie te sturen. Prijzen zijn informatie, en dat is precies waarom een open markt werkt.
Henry Hazlitt
Eén les, twintig keer toegepast: kijk niet enkel naar wat je ziet, maar ook naar wat er niet gebeurt. Het beste vaccin tegen slechte economische krantenkoppen.
George Orwell
Geen boek over geld, wel over wat er overblijft van een mens wanneer alles wat hij doet gezien en geregistreerd wordt. Programmeerbaar geld maakt dat scenario technisch haalbaar.
Murray N. Rothbard
Een koele ontleding van wat een staat is en hoe hij zichzelf in stand houdt. Je hoeft het niet met alles eens te zijn om er scherper van te worden.
David Chaum
Het vertrekpunt van digitaal contant geld: betalen kan controleerbaar én anoniem zijn. Chaum zag de bewakingsstaat aankomen toen het internet nog niet bestond.
Timothy C. May
De voorspelling dat cryptografie de aard van bedrijven, belastingen en overheidscontrole zou veranderen. Geschreven op een hackerconferentie, veertig jaar te vroeg en toch raak.
Philip Zimmermann
Zimmermann werd jarenlang onderzocht omdat hij encryptie aan gewone mensen gaf. Zijn verdediging is de kortste les over waarom «ik heb niets te verbergen» geen argument is.
Eric Hughes
«Privacy is niet geheimhouding.» Twee bladzijden die uitleggen waarom je zelf code moet schrijven als je vrijheid wil, in plaats van erom te vragen.
G. Edward Griffin
Het ontstaan van de Federal Reserve, verteld als kroniek. Omstreden en polemisch, lees het kritisch, maar lees het, want het bepaalde de toon van een hele beweging.
John Perry Barlow
Geschreven in Davos, gericht aan «regeringen van de industriële wereld». Nog altijd de scherpste formulering van waarom netwerken niet vanzelf van de staat zijn.
James Dale Davidson & Lord William Rees-Mogg
Voorspelde in 1997 dat digitale, ongrijpbare rijkdom de macht van de natiestaat zou uithollen. Sommige hoofdstukken lezen als een beschrijving van het heden.
Wei Dai
Tien jaar vóór Bitcoin: een schets van een gemeenschap waarin contracten worden afgedwongen door wiskunde in plaats van door geweld. Satoshi citeert het als eerste referentie.
Adam Back
De proof-of-work die Bitcoin overnam, oorspronkelijk bedacht tegen spam. Kosten opleggen aan misbruik zonder een centrale poortwachter aan te stellen.
Nick Szabo
Szabo redeneert terug vanaf de vraag waarom goud werkte als geld en construeert het digitale equivalent. Onmisbaar om te begrijpen waarom schaarste rekenwerk kost.
Satoshi Nakamoto
Negen pagina's die beschrijven hoe je waarde verstuurt zonder bank, rechter of vergunning. Alles wat daarna kwam, verwijst terug naar dit document.
Jörg Guido Hülsmann
De morele vraag die zelden gesteld wordt: is het rechtvaardig dat een kleine groep nieuw geld mag maken? Gratis en volledig beschikbaar.
Nicolas van Saberhagen
De basis onder Monero: betalen zonder dat je hele financiële geschiedenis publiek en permanent doorzoekbaar is. Privacy als standaardinstelling, niet als optie.
Vitalik Buterin
Het idee om een blockchain niet enkel voor geld te gebruiken maar als open computer waarop iedereen afspraken kan publiceren die niemand kan intrekken.
Ben-Sasson, Chiesa, Garman e.a.
Het academische werk achter zero-knowledge proofs in geldverkeer: bewijzen dat een betaling klopt zonder te tonen wie wat betaalt.
Nathaniel Popper
De journalistieke geschiedenis van de eerste jaren: de mensen, de ruzies, de faillissementen. Nuttig tegenwicht voor wie denkt dat dit een rechte lijn was.
Joseph Poon & Thaddeus Dryja
Hoe je miljoenen kleine betalingen buiten de keten afhandelt zonder de eindafrekening uit handen te geven. Schaalbaarheid zonder toestemming.
Saifedean Ammous
De geschiedenis van geld van schelpen tot centrale banken, met de vraag wat er gebeurt als geld weer schaars wordt. Het meest gelezen boek uit de sector.
fiatjaf e.a.
Publiceren zonder platform: je identiteit is een sleutel, niet een account dat iemand kan sluiten. Dezelfde logica als open geld, toegepast op spreken.
Jeff Booth
Technologie maakt alles goedkoper, terwijl het beleid koste wat het kost inflatie wil. Booth laat zien waarom die twee krachten niet samengaan.
Nik Bhatia
Geld als piramide van lagen, van goud naar centrale bank naar commerciële bank naar app. Het helpt om te zien op welke laag je eigenlijk staat.
Jonathan Bier
Het verslag van het conflict waarin bleek wie een open protocol werkelijk bestuurt: niet de bedrijven, niet de miners, maar de gebruikers die hun eigen node draaien.
Lyn Alden
Waarom het monetaire systeem werkt zoals het werkt, uitgelegd via de snelheid van informatie versus de snelheid van waarde. Nuchter, technisch en zonder bekeringsdrang.
Andreas M. Antonopoulos
Het technische handboek, gratis online te lezen. Wie wil begrijpen wat er onder een transactie zit, begint hier en niet bij een YouTube-uitleg.
Begin bij de vier stukken onder Begin hier: de bitcoin-whitepaper voor de techniek, A Cypherpunk's Manifesto voor de houding, The Law voor de politieke vraag en Broken Money voor het hedendaagse systeem. Samen goed voor een avond lezen, en daarna volgt de rest vanzelf.
We staan niet achter elke zin in elk boek. Sommige titels zijn polemisch, sommige voorspellingen zijn niet uitgekomen. Ze staan hier omdat ze het debat hebben gevormd, niet omdat ze gelijk hebben. Wilt u de techniek liever stap voor stap? Ga dan naar Crypto uitgelegd of naar onze research-nota's. Mist er een tekst die hier hoort? Laat het weten via de redactie.
Externe links openen in een nieuw venster. Block #9 host geen kopieën van auteursrechtelijk beschermd werk; boeken verwijzen naar de auteur of uitgever, gratis werken naar de rechthebbende die ze zelf publiceert.
Eén korte mail met wat er echt toe doet: koersen, regelgeving en de banken die bewegen. Geen hype, geen ruis.