DAI uitgelegd.

Wie DAI wil, kan het kopen op de markt, maar hij kan het ook zelf aanmaken. Daarvoor zet hij onderpand vast in het protocol — oorspronkelijk MakerDAO, tegenwoordig Sky — en leent daar DAI tegen. Die DAI is nieuw: hij bestond niet voordat de lening werd geopend.

Bij aflossing gebeurt het omgekeerde. De DAI wordt vernietigd en het onderpand komt vrij. De totale hoeveelheid DAI is dus altijd gelijk aan de uitstaande leningen, en tegenover elke lening staat meer waarde dan er is uitgeleend.

Dat is een fundamenteel ander model dan bij USDC of USDT. Daar is de vraag: heeft de uitgever het geld echt? Bij DAI is de vraag: is het onderpand voldoende, en werkt het liquidatiemechanisme snel genoeg?

Voor ether ligt de minimale dekking historisch rond de 145 tot 170 procent. Wie 100 dollar DAI wil lenen, zet dus circa 150 dollar aan ether vast. Verstandige gebruikers houden veel meer marge aan, vaak boven de 250 procent, om niet bij de eerste correctie geliquideerd te worden.

Zakt de dekking onder het minimum, dan wordt de positie geveild. Het onderpand gaat naar bieders die de DAI-schuld aflossen; de lener houdt het restant, min een liquidatieboete van doorgaans enkele procenten.

Die boete is geen straf maar een prikkel: hij zorgt dat leners hun positie zelf bijhouden en dat er altijd voldoende marge is om de veiling winstgevend te maken voor bieders.

DAI heeft geen inwisselloket, dus de koers moet via prikkels bij één dollar blijven. De eerste knop is de stabiliteitsvergoeding: de rente die leners betalen. Verhoog je die, dan wordt DAI aanmaken duurder, lossen mensen af en daalt het aanbod — wat de koers omhoog duwt.

De tweede knop is de spaarrente voor houders. Een hogere spaarrente maakt het aantrekkelijk DAI vast te zetten in plaats van te verkopen, wat de vraag ondersteunt.

De derde en krachtigste is de peg stability module: een contract waarmee je USDC één-op-één tegen DAI kunt wisselen. Staat DAI boven een dollar, dan storten arbitrageurs USDC en verkopen de nieuwe DAI; staat hij eronder, dan gebeurt het omgekeerde. Dat werkt vrijwel onmiddellijk.

De peg stability module is effectief, maar zorgt ervoor dat een groot deel van de dekking uit gecentraliseerde stablecoins bestaat. Precies datgene wat DAI wilde vermijden, zit dus in de kluis.

Dat werd pijnlijk zichtbaar in maart 2023. Toen Circle bekendmaakte dat een deel van zijn reserves vastzat bij een omgevallen Amerikaanse bank, zakte USDC naar ongeveer 0,88 dollar — en DAI zakte mee, omdat de dekking grotendeels uit USDC bestond.

Sindsdien is de samenstelling verbreed met kortlopende Amerikaanse staatsobligaties via gereguleerde structuren. Dat levert rente op waarmee de spaarrente wordt gefinancierd, maar voegt opnieuw tegenpartijrisico toe. Wie DAI beoordeelt, moet dus altijd naar de actuele samenstelling van de dekking kijken.

Op 12 maart 2020 daalde ether in enkele uren met bijna de helft. Het Ethereum-netwerk raakte overbelast, transactiekosten schoten omhoog en veel liquidatiebots konden hun biedingen niet op tijd doorkrijgen.

Het gevolg: sommige veilingen kregen slechts één bod, van nul dollar. Het onderpand ging weg voor niets en het systeem hield een tekort van miljoenen dollars over. Dat gat werd gedicht door nieuwe governance-tokens te veilen — feitelijk verwatering van de bestaande houders.

De lessen zijn verwerkt: veilingen duren langer, biedingen gaan in delen, orakels hebben een vertraging die manipulatie moeilijker maakt, en er is een noodstopmechanisme. Het scenario is daarmee minder waarschijnlijk, maar niet onmogelijk.

DAI is aantrekkelijk wanneer censuurbestendigheid telt: er is geen uitgever die een adres kan bevriezen. Ook voor gebruik binnen decentrale toepassingen is het een gangbare eenheid met diepe liquiditeit.

Het is minder logisch als eenvoudige kaspositie voor een Europese belegger. DAI volgt de dollar, dus je loopt wisselkoersrisico; een euro-stablecoin als EURC of EURe past dan beter. Bovendien is het risicoprofiel complexer: je koopt niet alleen een dollarbelofte, maar ook contractrisico, governancerisico en het risico van de activa in de dekking.

Onder MiCA heeft DAI geen vergunde uitgever met inwisselrecht, waardoor verschillende Europese platforms de handel beperken. Zelf bewaren en swappen op een decentrale markt blijft mogelijk.

Controleer voordat je een positie neemt vier dingen. Ten eerste de actuele samenstelling van de dekking: hoeveel bestaat er uit crypto, hoeveel uit gecentraliseerde stablecoins, hoeveel uit staatsobligaties.

Ten tweede de spaarrente en waar die vandaan komt — rente die niet uit inkomsten van het protocol komt, is niet houdbaar. Ten derde de omvang van het overschot dat het protocol als buffer aanhoudt.

Ten vierde, en het meest praktisch: op welke keten je DAI aanhoudt en of het contract daar het officiële is. Nagemaakte tokens met dezelfde naam op een andere keten zijn een terugkerende oplichtingstruc.