Voorbeeldcase: bos tokeniseren.

Een Zweedse vennootschap koopt 250 hectare bos voor 2,25 miljoen euro, ongeveer 9.000 euro per hectare inclusief opstand. De aandelen worden uitgegeven als 4.500 tokens van 500 euro. De horizon is vijftien jaar.

Het bos levert twee stromen: gefaseerde dunning en eindkap volgens een goedgekeurd bosbeheerplan, en koolstofcredits uit verbeterd bosbeheer waarbij de kapleeftijd wordt verhoogd. Die tweede stroom bestaat alleen als een erkende standaard het project certificeert en de credits daadwerkelijk verkocht worden.

Een boscase kent een langere aanloop dan grond, vooral door de certificering. Een koolstofproject moet een baseline vaststellen, additionaliteit aantonen, een monitoringplan opstellen en een externe validatie doorlopen voordat er ook maar één credit bestaat.

Reken op negen tot achttien maanden tot de eerste credits worden uitgegeven, en op periodieke herverificatie daarna. Projecten die credits beloven vóór validatie verkopen een verwachting, geen product.

Bij bos komt een categorie partijen kijken die bij kunst en grond ontbreekt: de koolstofstandaard, de validerende auditor en het creditregister. Zonder die drie is een CO2-claim niet verifieerbaar.

Let ook op de dubbeltellingsvraag. Als het land waar het bos staat de vastlegging al meerekent in zijn nationale klimaatdoel, kan dezelfde ton twee keer geclaimd worden. Serieuze projecten laten expliciet zien hoe dat is afgehandeld.

De houtstroom is redelijk voorspelbaar: gemiddeld zo'n 280 euro per hectare per jaar over de cyclus, geconcentreerd in dunningsjaren en de eindkap. Op 250 hectare is dat ruim 70.000 euro per jaar gemiddeld, voor beheerkosten van ongeveer 60 euro per hectare.

De koolstofstroom is optioneel en veel onzekerder. Bij twee tot vier ton per hectare per jaar en een prijs van vijftien tot vijfentwintig euro per ton komt daar theoretisch 7.500 tot 25.000 euro per jaar bij. Maar verificatiekosten, bufferreserves van tien tot twintig procent van de credits en een dunne markt halen daar een flink deel vanaf.

Belangrijker nog: die twee stromen bijten elkaar. Meer koolstofcredits verdienen betekent langer wachten met kappen, dus minder houtinkomsten op korte termijn. Een projectplan dat beide stromen volledig optelt zonder die afruil te benoemen, is niet realistisch.

Bostokenisatie trekt zowel serieuze bosbouwfondsen als zeer optimistische CO2-verhalen aan. Deze controlelijst scheidt de twee.