Czym jest blockchain?.

Blockchain to w praktyce cyfrowa księga prowadzona jednocześnie przez tysiące komputerów, a nie przez jeden bank czy urząd. Każdy uczestnik sieci posiada kopię tej samej historii transakcji.

Ponieważ wszyscy widzą te same dane, a nowe wpisy muszą zostać zweryfikowane przez sieć, praktycznie niemożliwe jest, aby jedna strona samodzielnie sfałszowała zapisy. To zasadnicza różnica względem tradycyjnej bazy danych zarządzanej przez jedną organizację.

Transakcje grupowane są w 'bloki'. Gdy blok się zapełni, zostaje kryptograficznie połączony z poprzednim blokiem: stąd nazwa blockchain. To połączenie sprawia, że wcześniejszego bloku nie da się po cichu zmienić bez naruszenia wszystkich kolejnych bloków.

Każdy blok zawiera znacznik czasu, listę transakcji oraz unikalny cyfrowy odcisk (hash) poprzedniego bloku. Zmiana choćby jednej cyfry w starym bloku sprawia, że cały łańcuch haszy przestaje się zgadzać, co natychmiast ujawnia manipulację.

Ponieważ nikt nie sprawuje kontroli, sieć potrzebuje sposobu na ustalenie, które transakcje są ważne. Nazywa się to konsensusem. Bitcoin wykorzystuje 'proof of work', w którym komputery zużywają moc obliczeniową, by zyskać prawo dodania nowego bloku.

Ethereum i wiele innych sieci korzysta obecnie z 'proof of stake', w którym uczestnicy blokują własne kryptoaktywa jako zabezpieczenie, aby móc walidować bloki. Zużywa to znacznie mniej energii niż proof of work.

Najważniejszą cechą jest to, że zaufanie budowane jest za pomocą technologii i matematyki, a nie instytucji. Umożliwia to transgraniczne przekazywanie wartości bez pośrednictwa banku czy izby rozliczeniowej.

Blockchain jest też transparentny: każdy może sprawdzić transakcje w publicznych sieciach, takich jak Bitcoin czy Ethereum, za pomocą eksploratora bloków, choć tożsamość użytkowników zwykle nie jest bezpośrednio widoczna.

Blockchain nie jest cudownym rozwiązaniem. Publiczne sieci są często wolniejsze i droższe w przeliczeniu na transakcję niż systemy scentralizowane, choć tzw. rozwiązania warstwy drugiej to poprawiają. Błędy w inteligentnych kontraktach mogą prowadzić do nieodwracalnych strat.

Sam blockchain jest neutralny: może zawierać zarówno oszukańcze tokeny, jak i legalne projekty. Sama technologia nie gwarantuje więc, że dany projekt jest wartościowy lub bezpieczny do inwestowania.

Oprócz walut cyfrowych blockchain wykorzystywany jest do rejestrowania własności obiektów cyfrowych (NFT), do usług zdecentralizowanych finansów (DeFi) oraz w eksperymentach ze śledzeniem łańcuchów dostaw.

W Unii Europejskiej wiele z tych zastosowań podlega od 2024 roku rozporządzeniu MiCA, które nakłada wymogi na dostawców usług kryptoaktywów i emitentów tokenów w celu lepszej ochrony konsumentów.