Dossier XRP en Ripple.

Het XRP Ledger is een blockchain die niet draait op traditionele mining of op grootschalige proof-of-stake, maar op een consensusmechanisme waarbij een groep vertrouwde validators overeenstemming bereikt over de volgorde van transacties. Dat maakt afwikkeling snel, doorgaans binnen enkele seconden, en de transactiekosten liggen structureel laag.

XRP, de native munt van dit netwerk, is ontworpen om te dienen als overbruggingsactivum: een partij die twee valuta's wil wisselen zonder dat er direct liquiditeit tussen die valutaparen bestaat, kan XRP gebruiken als tussenstap. In theorie maakt dat grensoverschrijdende overboekingen sneller en goedkoper dan via traditionele correspondentbankrelaties.

Een groot deel van de totale voorraad XRP was bij de start al gecreëerd en werd deels aan Ripple Labs toegewezen, wat de munt onderscheidt van netwerken zoals Bitcoin waar nieuwe munten geleidelijk via mining ontstaan. Deze gecentraliseerde uitgiftegeschiedenis is een terugkerend discussiepunt in de bredere sector.

Ripple Labs is het bedrijf dat software en diensten bouwt rond het XRP Ledger, gericht op banken en betaaldienstverleners die grensoverschrijdende overboekingen sneller en goedkoper willen afhandelen. Het bekendste product is On-Demand Liquidity, waarbij XRP wordt gebruikt om liquiditeit tijdelijk te verschaffen zonder dat een instelling vooraf grote bedragen in de doelvaluta hoeft aan te houden.

Traditionele grensoverschrijdende betalingen lopen vaak via een keten van correspondentbanken, waarbij elke schakel tijd en kosten toevoegt en vooraf gestort werkkapitaal in meerdere valuta's vereist. Ripple's aanpak probeert die keten te verkorten door XRP als tussenstap te gebruiken, wat het benodigde werkkapitaal kan verminderen.

Het bedrijf werkt met financiële instellingen in meerdere regio's, met een groeiend aandeel in markten waar grensoverschrijdende betalingen relatief traag of kostbaar verlopen via bestaande bankinfrastructuur. De mate waarin banken daadwerkelijk XRP zelf aanhouden versus alleen Ripple's softwarelaag gebruiken, verschilt sterk per samenwerking.

Eind 2020 klaagde de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC Ripple Labs en twee bestuurders aan, met als kern het verwijt dat de verkoop van XRP over de jaren neerkwam op de aanbieding van een niet-geregistreerd effect. Onder Amerikaans recht bepaalt de zogenoemde Howey-toets of een activum als een investeringscontract en dus als effect moet worden aangemerkt.

De zaak raakte niet alleen Ripple zelf, maar de bredere cryptosector, omdat een uitspraak in het nadeel van Ripple gevolgen had kunnen hebben voor de classificatie van talloze andere tokens die via vergelijkbare mechanismen zijn uitgegeven. Verschillende Amerikaanse handelsplatformen haalden XRP tijdelijk van hun aanbod tijdens de onzekerheid.

Ripple voerde aan dat XRP als zodanig geen investeringscontract is, omdat kopers op de open markt geen directe contractuele relatie met Ripple aangaan en niet noodzakelijkerwijs een gezamenlijke onderneming met het bedrijf delen zoals de Howey-toets vereist.

In juli 2023 oordeelde rechter Analisa Torres dat programmatische verkopen van XRP via handelsplatformen aan het algemene publiek geen effectentransacties waren, omdat kopers op dat moment geen weet hadden van wie ze kochten en dus geen directe verwachtingen konden koesteren gebaseerd op inspanningen van Ripple. Institutionele verkopen rechtstreeks aan gesofisticeerde partijen werden wel als effectentransacties aangemerkt, omdat daar wel sprake was van directe contractuele afspraken en marketingcommunicatie over toekomstige inspanningen van het bedrijf.

Deze gesplitste uitspraak werd door delen van de sector uitgelegd als een gedeeltelijke overwinning voor Ripple en als signaal dat secundaire marktverkopen van tokens niet automatisch als effectentransacties gelden. De SEC ging in beroep tegen bepaalde onderdelen, en ook Ripple stelde tegenberoep in tegen de institutionele component van het vonnis.

In maart 2025 lieten beide partijen hun beroepen vallen, waarmee de kern van de jarenlange zaak feitelijk werd afgesloten. Dat gaf marktpartijen meer duidelijkheid, al blijft de precieze reikwijdte van de uitspraak beperkt tot de specifieke feiten van deze zaak en vormt het geen formele wetgeving die voor alle tokens automatisch geldt.

De uitkomst van de Ripple-zaak werd door juristen in de sector nauwlettend gevolgd omdat ze richting kon geven aan hoe Amerikaanse toezichthouders tegen de verkoop van tokens via handelsplatformen aankijken. Tegelijkertijd benadrukken juridische commentatoren dat de uitspraak is toegesneden op de specifieke feiten van XRP en niet zomaar één-op-één op andere tokens kan worden toegepast.

Voor Amerikaanse handelsplatformen betekende de gedeeltelijke duidelijkheid dat sommige eerder verwijderde noteringen van XRP werden hersteld, en het gaf een voorzichtig signaal dat verdere handhavingsacties tegen vergelijkbare tokens zorgvuldiger zouden worden afgewogen. Toch bleef er discussie bestaan over de behandeling van andere tokens die niet exact dezelfde verkoopgeschiedenis kennen.

In de Europese Unie wordt de classificatie van crypto-activa sinds de invoering van de MiCA-verordening op een andere leest geschoeid dan in de Verenigde Staten. MiCA kent eigen categorieën voor tokens en richt zich vooral op vergunningsplicht voor uitgevers en dienstverleners, in plaats van op de vraag of een token überhaupt als effect kwalificeert volgens een test zoals Howey.

Voor Europese gebruikers en bedrijven die met XRP of Ripple's diensten werken, betekent dit dat de Amerikaanse rechtszaak weliswaar sentiment en beschikbaarheid op Amerikaanse platformen beïnvloedde, maar niet rechtstreeks bepaalt hoe XRP binnen de EU wordt behandeld. Europese aanbieders van cryptodiensten die XRP aanbieden, moeten wel voldoen aan de vergunnings- en transparantie-eisen die MiCA aan hen stelt.

Enkele Europese banken en betaaldienstverleners hebben proeven of samenwerkingen met Ripple's technologie lopen, vooral gericht op het versnellen van betalingen naar regio's waar correspondentbankrelaties traditioneel traag of kostbaar zijn. De omvang van deze samenwerkingen wisselt en wordt door de betrokken instellingen doorgaans niet in detail openbaar gemaakt.