MiCA: de Europese cryptowet uitgelegd.

MiCA reguleert cryptoactiva die niet al onder bestaande financiële wetgeving vallen, zoals bitcoin, de meeste altcoins, utility tokens en stablecoins. Effecten-achtige tokens en NFT's die echt uniek zijn, vallen in principe buiten de scope, al blijft de afbakening in de praktijk soms lastig.

De verordening onderscheidt drie hoofdcategorieën: asset-referenced tokens (ART's, gekoppeld aan een mandje activa), e-money tokens (EMT's, gekoppeld aan één munt zoals de euro) en overige cryptoactiva. Elke categorie heeft eigen kapitaal-, transparantie- en governance-eisen.

Uitgevers van ART's en EMT's moeten sindsdien een vergunning hebben, voldoende reserves aanhouden die één-op-één zijn gedekt, en regelmatig rapporteren over samenstelling en liquiditeit van die reserves.

Grote stablecoins die als 'significant' worden aangemerkt, krijgen extra toezicht van de Europese Bankautoriteit (EBA) en strengere limieten op het gebruik als betaalmiddel, om risico's voor de financiële stabiliteit te beperken.

Sinds 30 december 2024 geldt in principe dat exchanges, bewaarders en handelsplatforms een CASP-vergunning nodig hebben van een nationale toezichthouder, in Nederland de AFM en DNB. Zonder vergunning mag een partij geen diensten meer aanbieden aan EU-klanten.

Veel bestaande aanbieders konden gebruikmaken van een nationaal overgangsregime ('grandfathering'), waardoor ze tijdelijk mochten doorwerken op basis van eerdere registraties. Dat overgangsrecht loopt in de meeste lidstaten uiterlijk medio 2026 af.

Een belangrijk voordeel van MiCA is de Europese paspoort: een CASP-vergunning in één lidstaat geeft in principe toegang tot de hele interne markt, zonder dat in elk land apart een vergunning nodig is. Dat verlaagt drempels voor aanbieders en zorgt voor consistentere bescherming van gebruikers, ongeacht in welk land de aanbieder is gevestigd.

Voor gebruikers verandert er vooral iets in de basisbescherming: vergunde aanbieders moeten klanttegoeden scheiden van bedrijfsvermogen, klachtenprocedures hebben en duidelijke, niet-misleidende informatie geven over risico's. Dat maakt het makkelijker om aanbieders te vergelijken en te beoordelen of ze legitiem zijn.

MiCA verandert niets aan de belastingregels of aan het risico dat cryptokoersen sterk kunnen schommelen. Een vergunning is geen garantie tegen verlies; het is vooral een basisniveau van governance en transparantie.

Banken die crypto-gerelateerde diensten willen aanbieden, bijvoorbeeld bewaring of handel, moeten zelf ook aan de CASP-eisen voldoen of samenwerken met een vergunde partij. Sommige banken kiezen ervoor pas na volledige duidelijkheid over toezicht in te stappen, andere zijn al actief onder hun bestaande bankvergunning met aanvullende meldingen bij de toezichthouder.