Dossier XRP i Ripple.

XRP Ledger to blockchain, który nie działa w oparciu o tradycyjne kopanie ani szeroko zakrojony proof-of-stake, lecz na mechanizmie konsensusu, w którym grupa zaufanych walidatorów uzgadnia kolejność transakcji. Dzięki temu rozliczenia są szybkie, zwykle w ciągu kilku sekund, a koszty transakcji pozostają strukturalnie niskie.

XRP, natywna waluta tej sieci, została zaprojektowana jako aktywo pomostowe: strona chcąca wymienić dwie waluty bez bezpośredniej płynności między tą parą walut może użyć XRP jako kroku pośredniego. Teoretycznie sprawia to, że przelewy transgraniczne są szybsze i tańsze niż w tradycyjnych relacjach bankowości korespondenckiej.

Znaczna część całkowitej podaży XRP została utworzona już na starcie i częściowo przydzielona Ripple Labs, co odróżnia tę walutę od sieci takich jak Bitcoin, gdzie nowe monety powstają stopniowo poprzez kopanie. Ta scentralizowana historia emisji pozostaje powracającym punktem sporu w szerszej branży.

Ripple Labs to firma budująca oprogramowanie i usługi wokół XRP Ledger, skierowane do banków i dostawców usług płatniczych, którzy chcą rozliczać przelewy transgraniczne szybciej i taniej. Najbardziej znanym produktem jest On-Demand Liquidity, w którym XRP jest wykorzystywany do tymczasowego dostarczania płynności bez konieczności wcześniejszego utrzymywania przez instytucję dużych kwot w walucie docelowej.

Tradycyjne płatności transgraniczne często przechodzą przez łańcuch banków korespondentów, gdzie każde ogniwo dodaje czas i koszty oraz wymaga wcześniej sfinansowanego kapitału obrotowego w kilku walutach. Podejście Ripple próbuje skrócić ten łańcuch, wykorzystując XRP jako krok pośredni, co może zmniejszyć wymagany kapitał obrotowy.

Firma współpracuje z instytucjami finansowymi w wielu regionach, ze rosnącą obecnością na rynkach, gdzie płatności transgraniczne przebiegają stosunkowo wolno lub kosztownie za pośrednictwem istniejącej infrastruktury bankowej. Zakres, w jakim banki faktycznie same posiadają XRP w porównaniu do samego korzystania z warstwy oprogramowania Ripple, różni się znacznie w zależności od współpracy.

Pod koniec 2020 roku amerykański regulator rynku papierów wartościowych SEC pozwał Ripple Labs oraz dwóch kierowników, zarzucając im, że sprzedaż XRP na przestrzeni lat stanowiła oferowanie niezarejestrowanego papieru wartościowego. Zgodnie z prawem amerykańskim tak zwany test Howey określa, czy dane aktywo należy zaklasyfikować jako umowę inwestycyjną, a tym samym jako papier wartościowy.

Sprawa dotyczyła nie tylko samego Ripple, ale całej szerszej branży kryptowalut, ponieważ orzeczenie niekorzystne dla Ripple mogłoby mieć konsekwencje dla klasyfikacji niezliczonych innych tokenów wyemitowanych za pomocą podobnych mechanizmów. Kilka amerykańskich giełd tymczasowo wycofało XRP ze swojej oferty w okresie niepewności.

Ripple argumentował, że samo XRP nie jest umową inwestycyjną, ponieważ nabywcy na otwartym rynku nie wchodzą w bezpośrednią relację umowną z Ripple i niekoniecznie dzielą wspólne przedsięwzięcie ze spółką, jak wymaga tego test Howey.

W lipcu 2023 roku sędzia Analisa Torres orzekła, że programistyczna sprzedaż XRP za pośrednictwem giełd na rzecz ogółu społeczeństwa nie stanowiła transakcji papierami wartościowymi, ponieważ nabywcy w tamtym momencie nie wiedzieli, od kogo kupują, i dlatego nie mogli mieć bezpośrednich oczekiwań opartych na wysiłkach Ripple. Sprzedaż instytucjonalna bezpośrednio na rzecz wyrafinowanych podmiotów została jednak uznana za transakcję papierami wartościowymi, ponieważ tam istniały bezpośrednie umowy i komunikacja marketingowa dotycząca przyszłych działań spółki.

Ten podzielony wyrok był interpretowany przez część branży jako częściowe zwycięstwo Ripple i sygnał, że sprzedaż tokenów na rynku wtórnym nie jest automatycznie uznawana za transakcję papierami wartościowymi. SEC odwołała się od niektórych części wyroku, a Ripple również złożyło apelację wzajemną dotyczącą instytucjonalnego elementu wyroku.

W marcu 2025 roku obie strony wycofały swoje apelacje, co faktycznie zakończyło zasadniczą część wieloletniej sprawy. Dało to uczestnikom rynku większą jasność, choć dokładny zakres wyroku pozostaje ograniczony do konkretnych okoliczności tej sprawy i nie stanowi formalnego prawa automatycznie obowiązującego wszystkie tokeny.

Wynik sprawy Ripple był bacznie obserwowany przez prawników w branży, ponieważ mógł nadać kierunek temu, jak amerykańscy regulatorzy postrzegają sprzedaż tokenów za pośrednictwem giełd. Jednocześnie komentatorzy prawni podkreślają, że wyrok jest dostosowany do konkretnych okoliczności XRP i nie można go po prostu zastosować wprost do innych tokenów.

Dla amerykańskich giełd częściowa jasność oznaczała, że niektóre wcześniej usunięte notowania XRP zostały przywrócone, co dało ostrożny sygnał, że dalsze działania egzekucyjne wobec podobnych tokenów będą rozważane bardziej ostrożnie. Mimo to dyskusja na temat traktowania innych tokenów, które nie dzielą dokładnie tej samej historii sprzedaży, trwała nadal.

W Unii Europejskiej klasyfikacja aktywów kryptograficznych od momentu wprowadzenia rozporządzenia MiCA opiera się na innych podstawach niż w Stanach Zjednoczonych. MiCA posiada własne kategorie tokenów i skupia się głównie na wymogach licencyjnych dla emitentów i dostawców usług, a nie na tym, czy dany token w ogóle kwalifikuje się jako papier wartościowy według testu takiego jak Howey.

Dla europejskich użytkowników i firm współpracujących z XRP lub usługami Ripple oznacza to, że amerykański proces sądowy wpłynął na nastroje i dostępność na amerykańskich platformach, ale nie decyduje bezpośrednio o tym, jak XRP jest traktowany w UE. Europejscy dostawcy usług kryptograficznych oferujący XRP muszą jednak spełniać wymogi licencyjne i przejrzystości nałożone na nich przez MiCA.

Kilka europejskich banków i dostawców usług płatniczych prowadzi próby lub współpracę z wykorzystaniem technologii Ripple, głównie ukierunkowane na przyspieszenie płatności do regionów, w których relacje bankowości korespondenckiej są tradycyjnie powolne lub kosztowne. Skala tych współprac różni się i zazwyczaj nie jest ujawniana szczegółowo przez zaangażowane instytucje.