Rusland — crypto onder sancties.

Tot 2022 was de lijn eenduidig: de centrale bank wilde een volledig verbod, uit vrees voor kapitaalvlucht en verlies van monetaire controle. De sancties na de invasie van Oekraïne draaiden dat om. Toen correspondentbanken wegvielen en dollartransacties onmogelijk werden, kreeg crypto plots een strategische functie voor buitenlandse handel.

Het resultaat is een gespleten regime. Binnen Rusland blijft de roebel het enige betaalmiddel en is betalen met bitcoin verboden. Naar buiten toe is crypto juist een gedoogd, deels aangemoedigd kanaal — met de centrale bank als poortwachter in plaats van als tegenstander.

Onder het experimentele rechtsregime mogen geselecteerde Russische partijen cryptoactiva gebruiken voor internationale afwikkeling. De centrale bank bepaalt wie meedoet en onder welke voorwaarden; details worden bewust niet volledig gepubliceerd. Berichten over afwikkeling in bitcoin en in stablecoins bij grondstoffenexport circuleren al sinds eind 2024.

Parallel is er gewerkt aan roebel-gedekte stablecoins en aan een gereguleerde handelsplaats die alleen toegankelijk is voor zeer vermogende, 'superqualified' beleggers. Die drempel is bewust hoog: de overheid wil geen brede retailmarkt.

Rusland behoort tot de grootste miningjurisdicties ter wereld, dankzij goedkope energie in Siberië. Sinds 2024 is mining een erkende bedrijfstak met registratieplicht en belastingheffing. Tegelijk kwamen er regionale verboden voor gebieden waar het elektriciteitsnet in de winter piekbelasting niet aankan — onder meer in delen van de Kaukasus en Siberië.

Dat maakt de Russische hashrate politiek gevoelig: energiepolitiek en cryptobeleid raken elkaar direct, en verboden kunnen per seizoen worden aangepast.

Voor Europese aanbieders is dit dossier vooral een sanctiedossier. Het EU-pakket verbiedt het leveren van cryptodiensten aan Russische ingezetenen en entiteiten, en verbiedt transacties met specifiek aangewezen platformen. Dat vertaalt zich in blocklists op adresniveau en in strengere vragen bij transacties met bepaalde stablecoinstromen.

De praktische risico's zitten in doorstroomjurisdicties: een transactie die formeel via een derde land loopt maar economisch een Russische tegenpartij bedient, is een overtreding. Onderzoeksbureaus rapporteren aanhoudende volumes via niet-Europese beurzen, wat handhaving lastig maar niet onmogelijk maakt.