DAI: koers, peg en werking.

USDT en USDC zijn schuldbewijzen: een uitgever houdt dollars en staatsobligaties aan en belooft dat elke token inwisselbaar is. DAI werkt omgekeerd. Er is geen bankrekening en geen inwisselloket bij de uitgever; DAI ontstaat wanneer iemand onderpand vastzet in een protocol en verdwijnt wanneer die lening wordt afgelost.

Het protocol heet tegenwoordig Sky, voortgekomen uit MakerDAO, en wordt bestuurd door houders van de governance-token. Die stemmen over welk onderpand is toegestaan, hoeveel er tegenover elke DAI moet staan en hoe hoog de rentes zijn.

Praktisch gevolg: DAI kan niet worden bevroren door een uitgever zoals dat bij USDC of USDT wel gebeurt op verzoek van justitie. De keerzijde is dat de dekking uit volatiele activa bestaat en dat het systeem afhankelijk is van code en van de kwaliteit van bestuur.

Wie DAI wil lenen, zet meer waarde vast dan hij ontvangt. Voor ether ligt de vereiste dekking historisch rond de 145 tot 170 procent: voor 100 dollar DAI staat dus ongeveer 150 dollar aan ether klaar. Die buffer vangt koersdalingen op.

Zakt het onderpand te ver in waarde, dan wordt de positie automatisch geliquideerd: het onderpand wordt geveild om de DAI-schuld af te lossen, met een boete voor de lener. Dat mechanisme houdt de dekking overeind zonder dat er een schuldeiser aan te pas komt.

De zwakke plek is een snelle, gelijktijdige daling. Op 12 maart 2020 kelderde ether zo hard dat veilingen zonder tegenbod werden gewonnen voor nul dollar; het systeem hield een tekort over dat later met een governance-veiling werd gedicht. Sindsdien zijn veilingparameters, orakelvertraging en circuit breakers stevig aangescherpt.

De koers van DAI schommelt vrij op de markt. Twee knoppen sturen die koers bij. De stabiliteitsvergoeding is de rente die leners betalen: gaat die omhoog, dan wordt DAI lenen duurder, wordt er minder aangemaakt en stijgt de koers. De spaarrente op DAI werkt andersom: een hogere spaarrente trekt vraag aan.

Daarnaast bestaat er een module waarmee DAI één-op-één tegen andere stablecoins kan worden geruild. Zodra DAI boven een dollar noteert, kunnen arbitrageurs USDC inleggen en nieuwe DAI ontvangen, wat de koers terugdrukt. Onder een dollar werkt het omgekeerd.

Die module is effectief, maar heeft een prijs: een fors deel van de dekking bestaat uit gecentraliseerde stablecoins. Toen Circle in maart 2023 tijdelijk klem zat bij een Amerikaanse bank, zakte DAI mee omdat de USDC in de reserve zelf onder druk stond.

De dekking is in de loop der jaren verschoven van vrijwel uitsluitend ether naar een gemengde portefeuille. Naast crypto-onderpand zitten er gecentraliseerde stablecoins in en, sinds 2022, een groeiend deel kortlopende Amerikaanse staatsobligaties via gereguleerde structuren.

Die staatsobligaties leveren rente op, en dat inkomen financiert de spaarrente die DAI-houders kunnen ontvangen. Het maakt het protocol winstgevend, maar introduceert precies het tegenpartijrisico dat DAI oorspronkelijk wilde vermijden.

Wie DAI aanhoudt, moet daarom niet alleen naar de peg kijken maar ook naar de samenstelling van de dekking. Die is publiek en realtime te controleren via de protocoldashboards — een transparantie die uitgevers van reservestablecoins niet in dezelfde mate bieden.

Onder MiCA is een stablecoin die naar één munt verwijst een e-moneytoken, en die mag in de EU alleen worden aangeboden door een vergunde uitgever met een inwisselrecht tegen nominale waarde. Een protocol zonder rechtspersoon past niet in dat kader.

Het gevolg is praktisch merkbaar: verschillende Europese beurzen hebben de handel in DAI voor EU-klanten beperkt of het paar verplaatst naar handel tussen crypto onderling. Bewaren in je eigen wallet en swappen op een decentrale markt blijft mogelijk.

Voor eurotransacties is DAI hoe dan ook geen logische keuze: het volgt de dollar. Wie in euro's wil rekenen kijkt naar EURC of EURe, die wel binnen het Europese kader zijn opgezet.

Het grootste risico is samengesteld: een scherpe daling van het crypto-onderpand, gecombineerd met netwerkcongestie waardoor liquidaties niet op tijd worden uitgevoerd. Dat scenario heeft zich één keer voorgedaan en de parameters zijn daarop aangepast, maar het is niet uit te sluiten.

Daarnaast is er contractrisico — een fout in de code raakt alle houders tegelijk — en governancerisico, omdat stemmingen de dekkingsregels ingrijpend kunnen wijzigen zonder dat individuele houders daar invloed op hebben.

Tot slot het besmettingsrisico via de reserve. Zolang een substantieel deel van de dekking uit USDC bestaat, is DAI in een crisis zo sterk als de zwakste stablecoin in zijn eigen kluis.